Zamonaviy shaxmat soatlari, maxsus tugmalari bilan 1883 yilga kelibgina kashf qilingan. Ungacha qumsoatdan foydalanishgan. Savol: Qumsoat orqali qanday qilib vaqtni belgilashgan?
Shaxmatchi oʻzini yurishini qilib, qum soatini yon bosh qilib yotqizib, raqibining qum soatini tikka qilib qoʻygan.