Spinoza, uy egasi bilan tez-tez shaxmat oʻynagan va bir kuni u Nima uchun Spinoza har doim, oʻyin natijasidan qatʼi nazar, xotirjam boʻlganini soʻraydi. Nahotki unga gʻalaba muhim va magʻlubiyat achchiq emas? Bunga Spinoza faylasufona javob bergan: shaxmat shunday oʻyinki, – gʻalaba qilsam ham, magʻlubiyatga uchrasam ham mening respublikachi yuragim shunchaki quvonmasdan qolmaydi. Savol: Nega uning respublikachi yuragi har safar quvonardi?