Ming yildan koʻproq vaqt davomida Rimda ozod inson shugʻullanishi munosib boʻlgan fanlar — "artes liberales" (erkin sanʼatlar) roʻyxati oʻzgarishsiz qoldi. Unga falsafa, gimnastika va tibbiyotni kiritishga boʻlgan barcha urinishlar besamar ketdi. Bu roʻyxatga grammatika, dialektika, ritorika, matematika, geometriya, astronomiya kirgan edi. Yana qaysi fan, faqat ayrim oʻquv yurtlarida oʻqitiladigan boʻlsa-da, ushbu roʻyxatga kirgan?