Blits. 1. Bizning koʻngilchan kunlarimizda shaxmat bilan shugʻullanish nisbatan xavfsiz. Magʻlub boʻlgan kishi koʻpi bilan qoʻldan boy berilgan sovrin tufayli yomon kayfiyatga tushishi mumkin. Qadimgi Hindistonda esa unday boʻlmagan. Ayting-chi, X asrda hindlar shaxmatni nima ustiga oʻynashgan, agar hech kim butun umri davomida oʻn martadan ortiq yutqaza olmagan boʻlsa? 2. XVIII asr oxirigacha, shaxmat qoidalari unifikatsiya qilingunga qadar, koʻplab Yevropa mamlakatlarida taxtaning oxirgi qatoriga yetib borgan piyoda farzindan (va tabiiyki, shohdan) tashqari har qanday figuraga aylanishi mumkin edi. Buni oʻzgartirishga boʻlgan barcha ilk urinishlar cherkovning qarshiligiga uchragan. Nima uchun? 3. Qoidalarning boshqa variantlarida esa oxirgi qatorga yetgan piyoda har qanday figuraga ham aylana olmas edi. Agar maʼlum bir shart bajarilmasa, u hatto oʻsha shart bajarilguncha piyoda boʻlib qolishi ham mumkin edi. Ushbu variantda piyoda qaysi figuraga aylanishi mumkin edi?